Đặt vòng tránh thai: Phương pháp hiệu quả, an toàn và những điều cần biết 2025

Trong hành trình chăm sóc sức khỏe sinh sản, việc lựa chọn một phương pháp tránh thai hiệu quả và an toàn là mối quan tâm hàng đầu của nhiều phụ nữ. Giữa vô vàn lựa chọn, đặt vòng tránh thai (IUD – Intrauterine Device) nổi lên như một giải pháp ưu việt, được hàng triệu phụ nữ trên thế giới tin dùng bởi tính tiện lợi, hiệu quả kéo dài và khả năng hồi phục khả năng sinh sản nhanh chóng. Với sự phát triển của y học hiện đại vào năm 2025, các loại vòng tránh thai ngày càng đa dạng, an toàn hơn và phù hợp với nhiều đối tượng.

Bài viết này của Phòng khám Sản phụ khoa hiếm muộn – BS Đặng Thị Trân Hạnh sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện về đặt vòng tránh thai: từ các loại vòng phổ biến, cơ chế hoạt động, ai là đối tượng phù hợp, quy trình thực hiện an toàn, cho đến những điều cần lưu ý khi chăm sóc sau đặt. Hy vọng những thông tin hữu ích này sẽ giúp bạn đưa ra quyết định sáng suốt nhất cho sức khỏe và kế hoạch hóa gia đình của mình.

Vòng tránh thai (IUD) là gì?

Vòng tránh thai (IUD) là một dụng cụ nhỏ, hình chữ T, được đặt vào tử cung của phụ nữ để ngăn ngừa mang thai. Đây là một trong những phương pháp tránh thai có hiệu quả cao nhất, lên đến hơn 99%, và có thể kéo dài từ 3 đến 10 năm tùy loại. IUD được coi là phương pháp tránh thai tác dụng kéo dài và có thể hồi phục (LARC).

Các loại vòng tránh thai phổ biến

Hiện nay, trên thị trường có hai loại vòng tránh thai chính:

• Vòng tránh thai chứa đồng (Copper IUD): Ví dụ như ParaGard. Loại vòng này không chứa hormone, hoạt động bằng cách giải phóng ion đồng vào tử cung. Ion đồng tạo ra một phản ứng viêm nhẹ, thay đổi môi trường tử cung và ống dẫn trứng, làm cho tinh trùng khó di chuyển và không thể thụ tinh với trứng. Ngoài ra, nó còn ngăn chặn trứng đã thụ tinh làm tổ. Vòng đồng có thể có tác dụng tránh thai lên đến 10 năm hoặc hơn.
• Vòng tránh thai nội tiết (Hormonal IUD): Ví dụ như Mirena, Liletta, Kyleena, Skyla. Các loại vòng này giải phóng một lượng nhỏ hormone progestin vào tử cung. Hormone này làm đặc chất nhầy cổ tử cung, ngăn cản tinh trùng di chuyển vào tử cung. Đồng thời, nó làm mỏng niêm mạc tử cung, khiến trứng khó làm tổ. Một số loại vòng nội tiết còn có thể ức chế rụng trứng. Tùy thuộc vào loại, vòng nội tiết có thể có tác dụng tránh thai từ 3 đến 8 năm.

Cơ chế hoạt động của từng loại

• Vòng tránh thai chứa đồng: Đồng tạo ra một phản ứng viêm vô trùng trong tử cung, gây độc cho tinh trùng và trứng, ngăn cản quá trình thụ tinh và làm tổ. Đây không phải là phương pháp phá thai mà là ngăn ngừa sự thụ thai ngay từ đầu.
• Vòng tránh thai nội tiết: Hormone progestin được giải phóng liên tục với liều lượng thấp, gây ra các tác động chính sau:
  • Làm đặc chất nhầy cổ tử cung, tạo thành một hàng rào vật lý ngăn tinh trùng đi vào tử cung.
  • Làm mỏng niêm mạc tử cung, không thuận lợi cho trứng làm tổ.
  • Một số trường hợp có thể ức chế sự rụng trứng, tăng cường hiệu quả tránh thai.

Đối tượng nào phù hợp để đặt vòng?

Việc lựa chọn đặt vòng tránh thai cần dựa trên tình trạng sức khỏe cá nhân và sự tư vấn của bác sĩ chuyên khoa. Không phải ai cũng phù hợp với phương pháp này.

Chỉ định và chống chỉ định

• Chỉ định:
  • Phụ nữ mong muốn một phương pháp tránh thai hiệu quả cao, lâu dài mà không cần ghi nhớ hàng ngày.
  • Những người đã có con hoặc chưa có con (tùy loại IUD và sự tư vấn của bác sĩ).
  • Phụ nữ đang cho con bú, vì IUD không ảnh hưởng đến việc sản xuất sữa.
  • Những người không thể hoặc không muốn sử dụng estrogen.
  • Phụ nữ có tiền sử quên uống thuốc tránh thai hàng ngày.
  • Vòng nội tiết còn được dùng để điều trị rong kinh, đau bụng kinh (ngoài tác dụng tránh thai).
• Chống chỉ định:
  • Đang mang thai hoặc nghi ngờ có thai.
  • Viêm nhiễm vùng chậu cấp tính (PID) hoặc tiền sử PID trong vòng 3 tháng gần đây.
  • Nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục (STI) chưa được điều trị (ví dụ: Chlamydia, lậu).
  • Ung thư cổ tử cung hoặc ung thư nội mạc tử cung chưa được điều trị.
  • Chảy máu âm đạo bất thường mà chưa rõ nguyên nhân.
  • Dị tật bẩm sinh của tử cung hoặc u xơ tử cung lớn làm biến dạng khoang tử cung.
  • Dị ứng với đồng (đối với vòng chứa đồng).
  • Bệnh lý gan nặng (đối với vòng nội tiết).

Những điều cần chuẩn bị trước khi đặt vòng

• Khám sức khỏe tổng quát và phụ khoa: Bác sĩ sẽ kiểm tra tổng thể và thực hiện khám phụ khoa, bao gồm xét nghiệm Pap smear (nếu cần) và xét nghiệm sàng lọc các bệnh lây truyền qua đường tình dục (nếu có yếu tố nguy cơ).
• Thảo luận về tiền sử bệnh án: Cung cấp thông tin chi tiết về tiền sử y tế của bạn, bao gồm các bệnh lý đã mắc, phẫu thuật đã thực hiện, thuốc đang dùng và các phương pháp tránh thai trước đây.
• Xác định không có thai: Đây là bước cực kỳ quan trọng. Bác sĩ sẽ đảm bảo bạn không mang thai trước khi tiến hành đặt vòng.
• Tìm hiểu về quy trình: Nắm rõ các bước thực hiện, những cảm giác có thể gặp phải trong và sau khi đặt vòng để chuẩn bị tâm lý.
• Sắp xếp người đưa đón: Mặc dù quy trình nhanh chóng, một số phụ nữ có thể cảm thấy chóng mặt hoặc khó chịu sau khi đặt vòng, nên có người đưa về sẽ an toàn hơn.

Quy trình và chăm sóc sau khi đặt vòng

Quy trình đặt vòng thường diễn ra nhanh chóng, khoảng 5-10 phút, và được thực hiện tại phòng khám. Chăm sóc sau đặt vòng đúng cách là chìa khóa để đảm bảo hiệu quả tránh thai và tránh các biến chứng.

Quy trình đặt vòng an toàn

Tại Phòng khám Sản phụ khoa hiếm muộn – BS Đặng Thị Trân Hạnh, quy trình đặt vòng được thực hiện bởi đội ngũ y bác sĩ giàu kinh nghiệm, tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn an toàn y tế:

1. Thăm khám và tư vấn: Như đã đề cập, đây là bước đầu tiên và quan trọng nhất để đảm bảo bạn phù hợp với phương pháp này.
2. Chuẩn bị: Bạn sẽ nằm ở tư thế khám phụ khoa. Bác sĩ sẽ vệ sinh vùng âm đạo và cổ tử cung bằng dung dịch sát khuẩn.
3. Gây tê (nếu cần): Một số phụ nữ có thể được tiêm thuốc gây tê cục bộ vào cổ tử cung để giảm đau.
4. Đo tử cung: Bác sĩ sử dụng một dụng cụ đo chuyên dụng để xác định kích thước và chiều sâu của tử cung, đảm bảo lựa chọn loại vòng phù hợp và đặt đúng vị trí.
5. Đặt vòng: Vòng tránh thai được đưa qua cổ tử cung và đặt vào tử cung bằng dụng cụ chuyên biệt. Sau khi vòng được đặt đúng vị trí, bác sĩ sẽ cắt dây vòng ở độ dài phù hợp để bạn có thể kiểm tra định kỳ và dễ dàng tháo ra sau này.
6. Kiểm tra sau đặt: Bác sĩ sẽ kiểm tra lại để đảm bảo vòng đã nằm đúng vị trí.

Dấu hiệu cần tái khám

Sau khi đặt vòng, bạn có thể cảm thấy hơi khó chịu, đau quặn nhẹ hoặc ra máu lấm tấm trong vài ngày đầu. Đây là những phản ứng bình thường. Tuy nhiên, bạn cần liên hệ ngay với bác sĩ nếu gặp phải các dấu hiệu sau:

• Đau bụng dưới dữ dội, kéo dài không thuyên giảm.
• Chảy máu âm đạo nhiều hơn bình thường hoặc ra máu kéo dài.
• Sốt, ớn lạnh hoặc có dịch âm đạo bất thường, có mùi hôi (dấu hiệu nhiễm trùng).
• Cảm thấy dây vòng bị ngắn lại, dài ra bất thường, hoặc không sờ thấy dây vòng.
• Cảm thấy vòng bị tuột ra ngoài hoặc có vật lạ trong âm đạo.
• Nghi ngờ có thai dù đã đặt vòng.
• Đau khi quan hệ tình dục.

Thăm khám định kỳ theo lịch hẹn của bác sĩ là rất quan trọng để đảm bảo vòng tránh thai vẫn nằm đúng vị trí và không có biến chứng.

So sánh với các phương pháp tránh thai khác

Vòng tránh thai mang lại nhiều ưu điểm vượt trội so với các phương pháp tránh thai khác:

• Hiệu quả cao: Tỷ lệ thành công trên 99%, tương đương với triệt sản nhưng có thể hồi phục.
• Tác dụng kéo dài: Kéo dài từ 3 đến 10 năm, giúp bạn quên đi nỗi lo tránh thai hàng ngày.
• Tiện lợi: Không cần ghi nhớ uống thuốc mỗi ngày hay chuẩn bị trước khi quan hệ.
• Có thể hồi phục: Khả năng mang thai trở lại thường nhanh chóng sau khi tháo vòng.
• Không ảnh hưởng đến quan hệ tình dục: IUD được đặt trong tử cung nên không gây ảnh hưởng đến cảm giác khi quan hệ.
• Lựa chọn cho người không dùng estrogen: Vòng chứa đồng và vòng nội tiết đều là lựa chọn an toàn cho những người có chống chỉ định với estrogen.

Tuy nhiên, IUD không bảo vệ bạn khỏi các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STI). Vì vậy, nếu bạn có nhiều bạn tình hoặc bạn tình mới, cần kết hợp sử dụng bao cao su để phòng tránh STI. Các phương pháp như thuốc tránh thai hàng ngày, thuốc tiêm, hoặc bao cao su đều có những ưu nhược điểm riêng, và lựa chọn tốt nhất sẽ phụ thuộc vào lối sống, sức khỏe và mong muốn cá nhân của bạn.

Để tìm hiểu thêm về hiệu quả và an toàn của các loại vòng tránh thai, bạn có thể tham khảo thông tin từ các tổ chức y tế uy tín như Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).